ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވޯޓު ނުލެވޭ ނަމަ، ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމުގެ ހަގީގީ ބޭނުމަކީ ކޮބާ؟

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންތިހާބުތަކުގެ ތާރީހަށް ބަލާއިރު، ކޮންމެ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބަކާ އެކު އެންމެ ގަދަޔަށް ދެކެވޭ އެއް ވާހަކައަކީ މިއީއެވެ. “އަހަރެން މި ރަށުގައި / މާލޭގައި ދިރިއުޅޭތާ 15 އަހަރު ވީއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ވޯޓުލާން މިޖެހެނީ މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ދޫކޮށް އައި، އަދި އަހަރެންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތް ރަށެއްގެ ކައުންސިލަކަށެވެ.”

މިއީ ޑިމޮކްރެސީއެއްގައި ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. މި މައްސަލައިގެ ފުނަށް ފީނައިލާއިރު، ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވޯޓު ނުލެވޭ ގޮތަށް އޮންނަ އޮތުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކުން މިންވަރެއް އުނިވުން ކަމުގައި ނޫނީ ނުވާނެއެވެ. ގާނޫނު ބަދަލުކޮށްގެން ނަމަވެސް މިކަން ކުރަންޖެހޭ ސަބަބުތައް ވަރަށް ސާފެވެ.

⁠ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ އުސޫލު ގެއްލުން

ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ދުވަހުން ދުވަހުގެ ކަންކަން، ރައްޔިތުންނާ އެންމެ ގާތުން ނިންމުމެވެ. މަގުތައް ހެދުމާއި، ކުނި ނައްތާލުމާއި، ޕާކުތައް ބެލެހެއްޓުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ކައުންސިލްގެ ޒިންމާއެކެވެ.

• މިހާރު އޮތް ގޮތް: މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގެ މީހުންނަށް މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ވޯޓެއް ނުލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، މާލޭގެ މަގުތަކުގެ މައްސަލައެއްގައި ނުވަތަ ކުނީގެ މައްސަލައެއްގައި ސިޓީ ކައުންސިލް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމުގެ ބާރެއް އެމީހުންގެ ނޯވެއެވެ.
• އަނެއްކޮޅުން: އެމީހުން ވޯޓުލައިގެން ހޮވާ ރަށު ކައުންސިލުން ނިންމާ ނިންމުންތަކުގެ އަސަރު އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަކަށް ނުކުރެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ކައުންސިލަރުން ޖަވާބުދާރީކުރުވުމުގެ މުޅި ނިޒާމު ފެއިލްވެއެވެ.

⁠ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ ހައްގުތައް ގެއްލުން

ގިނަ ރަށްރަށުގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް ދިރިއުޅެނީ މާލޭގައި ނުވަތަ އެހެން ރަށްރަށުގައެވެ. ކައުންސިލް އިންތިހާބުތަކުގައި ގިނަ ފަހަރަށް ނަތީޖާ ނެރެދެނީ ރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށްވުރެ ބޮޑަށް، މާލޭގައި ތިބެފައި ވޯޓުލާ މީހުންނެވެ.

މިއީ ރަށުގައި ދާއިމީކޮށް ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު އަނިޔާއެކެވެ. ރަށުގެ ތަރައްގީއާއި ރަށުގެ ކަންކަން ނިންމަންވާނީ އެ ރަށެއްގައި ހޫނާއި ފިންޏާއި، ދަތިކަމާއި ފަސޭހަކަން ތަހައްމަލުކުރާ ބައެކެވެ. އެ މީހުން ބޭނުން ނުވާ ގޮތެއް އެ މީހުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ގޮތަށް، ރަށުން ބޭރުގައި މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރާ ބަޔަކު ނިންމުމަކީ އިންސާފެއް ނޫނެވެ. 

ތަފާސްހިސާބުތަކާއި ވަސީލަތްތައް ބެހުމުގެ މައްސަލަ

ދައުލަތުން ކައުންސިލްތަކަށް ބަޖެޓު ދެނީ ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ އާބާދީއަށް ބިނާކޮށެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގަތުގައި ހިދުމަތް ދޭންޖެހެނީ އެ ރަށެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބަޔަކަށެވެ. މާލެ ފަދަ ތަންތަނުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ އާބާދީ އަށް ވުރެ އެތައް ގުނައެއް އިތުރަށް މީހުން ދިރިއުޅެއެވެ. ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވޯޓުލެވޭ ނިޒާމެއް އޮތް ނަމަ، ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް ބަހައިލުމުގައި ހަގީގީ އާބާދީއަށް ރިއާޔަތްކުރަން މަޖުބޫރުވާނެއެވެ.

ގާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް!

މިކަން މިހާރު ނުކުރެވެނީ ގާނޫނު އަސާސީ އާއި، ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިހާބުގެ ގާނޫނު އޮތް ގޮތުންނެވެ. ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ގުޅިފައިވަނީ “ރަށްވެހިވެފައިވާ” ތަނާއެވެ. މިކަން ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް އަންނަނިވި ބަދަލުތައް ގެނައުން މުހިންމެވެ:

• “ރެޒިޑެންސީ” ނުވަތަ ދިރިއުޅޭތަން ކަނޑައެޅުން: ގާނޫނުގައި، ވަކި މުއްދަތެއް ވަންދެން (މިސާލަކަށް: މެދުނުކެނޑި ތިން އަހަރު ނުވަތަ ފަސް އަހަރު) ވަކި ރަށެއްގައި ނުވަތަ ސިޓީއެއްގައި ދިރިއުޅެފި ނަމަ، އެމީހަކީ އެތަނެއްގެ ރަށްވެއްސެއް ކަމުގައި ކަނޑައެޅުން.
• އިންތިހާބީ ދާއިރާތައް ބަދަލުކުރުން: ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ރަށްވެހިވެފައިވާ ތަނަށް ވޯޓުލީ ނަމަވެސް، ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބުގައި ވޯޓުލާނީ ދިރިއުޅޭ ތަނުގެ (ރެޒިޑެންސީ އޮތް ތަނުގެ) ކައުންސިލަށް ކަމުގައި ގާނޫނުގައި ލިޔުން.
• އެޑްރެސް ބަދަލުކުރުން ފަސޭހަކުރުން: މިހާރު ރަށްވެހިކަން ބަދަލުކުރަން އޮންނަ އުނދަގޫ އިޖުރާއަތްތައް ލުއިކޮށް، ދިރިއުޅޭ ތަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުން (ކުލީ އެއްބަސްވުން، ކަރަންޓު ބިލު ފަދަ ތަކެތި މެދުވެރިކޮށް) އިންތިހާބީ ރަޖިސްޓަރީ ބަދަލުކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ އަދި އޮޅުވައިނުލެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުން.

ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމެއްގެ އެންމެ ރީތި ސިފަ ފެންނާނީ، އެތަނެއްގައި ދިރިއުޅޭ ބަޔަކު އެތަނެއްގެ ކަންކަން ނިންމުމަށް ބާރުވެރިކުރުވައިގެންނެވެ. ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއް އަމިއްލަ ރަށް ނޫން އެހެން ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅެމުންދާއިރު، ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވޯޓު ނުލެވޭނަމަ، ކައުންސިލްތަކުން ރައްޔިތުން ތަމްސީލެއް ނުކުރެއެވެ. ޤާނޫނުތަކަށް ބަދަލުގެނެސްގެން ނަމަވެސް، “ދިރިއުޅޭ ތަނަށް ވޯޓުލެވޭ” ނިޒާމެއް ގެނައުމަކީ ފުރިހަމަ ޑިމޮކްރެސީއަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ކުރާ ދަތުރުގައި ކޮންމެހެން އަޅަންޖެހޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

“އަމިއްލަ ހިޔާލު” ކެޓަގަރީގެ ދަށުން ޝާއިއުކުރެވޭ ލިޔުންތަކުގައި ހިމެނެނީ ލިޔުން ކޮންޓްރިބިއުޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ހިޔާލެވެ. މި ލިޔުންތަކަކީ ކޮންމެހެން އެމްވީ ޕްލަސްގެ އެޑިޓޯރިއަލް ދައްކުވައިދޭ ލިޔުންތަކެއް ނޫނެވެ. އެމްވީ ޕްލަސްއަށް ލިޔުމެއް ހުށައަޅަން ބޭނުންނަމަ media@plus.mv އަށް އީމެއިލް ކުރެއްވުން އެދެމެވެ.